Projekt z chemii

ZADANIE 3

Ignacy Łukasiewicz urodził się 8 lub 23 marca 1822 we wsi Zaduszniki w woj. podkarpackim w zubożałej rodzinie szlacheckiej. Aktywny działacz niepodległościowy, ale także wynalazca lampy naftowej, farmaceuta i przedsiębiorca.

Rodzina, edukacja i praca

Ignacy był synem Józefa, zubożałego szlachcica (herb Łada), dzierżawcy folwarku i Apolonii ze Świetlików. Miał dwie siostry, Marię i Emilię i dwóch braci: Franciszka i Aleksandra. Gdy Ignacy miał 8 lat jego rodzina przeniosła się do Rzeszowa, gdzie Ignacy ukończył 4 klasy gimnazjum popijarskim. W trakcie edukacji nauczył się języka łacińskiego i niemieckiego. Nie mógł jednak kontynuować nauki z powodu złej sytuacji finansowej w domu rodzinnym. Dlatego też już w 1836 roku rozpoczął praktykę w aptece w Łańcucie u Antoniego Swobody, gdzie nie tylko mógł pracować, ale również kontynuować edukację z zakresu farmacji. Praktykę kontynuował do 1840 roku, kiedy to zdał egzamin tyrocynalny i otrzymał awans na pomocnika aptekarskiego. W latach 1840- 1846 pracował w rzeszowskiej aptece u Edwarda Hubla.

W sierpniu 1848 roku młody Łukasiewicz podjął pracę w aptece Piotra Mikolascha pod nazwą „Pod Złotą Gwiazdą” we Lwowie. Wtedy też rozpoczął studia na Uniwersytecie Jagiellońskim, jednak dyplom magistra farmacji otrzymał dopiero 30 lipca 1852 roku na Uniwersytecie Wiedeńskim.

Prace nad destylacją ropy naftowej

Po uzyskaniu tytułu magistra Łukasiewicz wrócił do Lwowa, gdzie w aptece Mikolascha razem z Janem Zeh pracowali nad destylacją ropy naftowej. I chociaż Mikolasch wycofał się z badań w 1853 roku obaj asystenci otrzymali naftę poprzez frakcjonowaną destylację. Łukasiewicz szukając zastosowania dla nafty przekonstruował lampę oliwną tak, by działała przy użyciu nafty. Data 31 lipca 1853 roku to symboliczna data narodzin przemysłu „naftowego”.
W 1854 roku Łukasiewicz przeprowadził się do Gorlic, na tereny „roponośne”. Pracował tu w aptece Jana Tomaszewicza równocześnie zakładając spółki i pierwszą na świecie, zlokalizowaną w Bóbrce, kopalnię ropy naftowej. Kolejne lata to 1857- otwarcie rafinerii, przeprowadzka do Jasła, a w końcu do Chorkówki, gdzie założył nowoczesną rafinerię.

Działalność polityczna

Ignacy Łukasiewicz od 1837 roku brał udział w organizacjach demokratyczno – niepodległościowych. Był zaprzysiężonym agentem Towarzystwa Demokratycznego w Rzeszowie, gdzie działał aktywnie. W 1846 roku aresztowany w Rzeszowie, osadzony we Lwowie, zwolniony z powodu braku dowodów przeciwko niemu. Finansowo pomagał w powstaniu styczniowym, a po jego zakończeniu pomagał uchodźcom.

7 stycznia 1882 roku Ignacy Łukasiewicz zmarł w wyniku zapalenia płuc. Pochowano go na cmentarzu w Zręcinie.

Łukasiewicz był od r. 1857 żonaty ze swą siostrzenicą Honoratą ze Stacherskich, która przy pomocy sprowadzonej z Poznania instruktorki założyła w Chorkówce w r. 1876 szkołę koronkarską dla 12 uczennic, którą sama prowadziła. Po stracie jedynej córki Marianny Łukasiewiczowie przyjęli na wychowanie Walentynę Antoniewicz.

Pytania :

  1. Co wynalazł Ignacy Łukasiewicz?
  2. Opisz drogę edukacji Łukasiewicza.
  3. Opisz działalność polityczną Ignacego.
  4. Jak zmarł Ignacy Łukasiewicz?
  5. Z kim był żonaty Łukasiewicz?
  6. Co otworzył I. Łukasiewicz w Bobrówce?

 

ZADANIE 2

28 października 1845 urodził się Zygmunt Wróblewski, wybitny chemik i fizyk, który wraz z Karolem Olszewskim dokonał pierwszego skroplenia tlenu.

Posłuchaj audycji „Z ziemi polskiej” i „Kronika niezwykłych Polaków” poświęconych postaci Zygmunta Wróblewskiego.

Naukowiec i patriota

Zygmunt Wróblewski studiował w Kijowie. Przerwał naukę i wdał się w konspirację, przystąpił do powstania styczniowego. Udział w zrywie niepodległościowym przypłacił zsyłką na Sybir. Od 1863 do 1869 roku karczował lasy w Tomsku.

Po powrocie z Syberii wyjechał na studia do Berlina, doktorat zdobył na uniwersytecie w Monachium. Później przeniósł się do Paryża, gdzie uczestniczył w pracach francuskich naukowców, którzy starali się skroplić powietrze.

Francuskie próby

– Próby skraplania gazów zwanych trwałymi, to znaczy takich, których nie udawało się skraplać, były prowadzone od początku wieku. Problem polegał na otrzymywaniu coraz niższych temperatur. Przodowała w tym grupa francuskich naukowców z Cailletetem na czele – wyjaśniał prof. Roman Mierzęcki, gość Krzysztofa Michalskiego w audycji z cyklu „Z ziemi polskiej”. – Uważamy, że ciecz jest skroplona, jeśli jest wyraźnie oddzielona od gazu, jeśli widoczny jest menisk oddzielający. Francuzom udało się uzyskać tylko mgiełkę.

Wróblewski powrócił do Krakowa. W 1880 roku został członkiem Akademii Umiejętności, dwa lata później objął katedrę fizyki. Z Paryża przywiózł ze sobą aparaturę Cailleteta.

– Zorganizował w Krakowie  nowoczesne laboratorium chemiczne, była to zresztą jedna z pierwszych instalacji elektrycznych w tym mieście – mówił prof. Andrzej Notkowski w audycji Andrzeja Sowy i Wojciecha Dmochowskiego z cyklu „Kronika niezwykłych Polaków”.

Wróblewski-Olszewski – zgrany duet

Przywiezioną z Paryża aparaturę udało mu się ulepszyć dzięki współpracy z innym profesorem fizyki i chemii, Karolem Olszewskim. Wraz z nim dokonał 5 kwietnia 1883 pierwszego na świecie skroplenia tlenu, zaś 13 kwietnia tego roku skroplili azot.

Po tym osiągnięciu drogi naukowców rozdzieliły się. Od jesieni 1883 roku pracowali już osobno. Wróblewski skupił się na modernizacji swojej katedry, miał nadzieję przekształcić prowincjonalną wówczas uczelnię w ośrodek badań fizyczno-chemicznych. Tej ambicji nie udało mu się spełnić.

Śmierć w płomieniach

25 marca 1888 Zygmunt Wróblewski pracował wieczorem nad szkicami nowej aparatury naukowej. W pewnym momencie trącił ręką lampę naftową. Płonąca ciecz oblała profesora. Naukowiec wybiegł w palącym się ubraniu z gmachu, dopiero tam uratowali go studenci. Rozległe oparzenia stały się przyczyną śmierci Wróblewskiego. Zmarł w męczarniach 16 kwietnia 1888.

Pytania:

  1. Gdzie studiował Zygmunt Wró
  2. Trzy lata spędził z dala od domu, gdzie to było i jaki by powód tego wyjazdu?
  3. Opisz współprace K. Olszewskiego i Z. Wróblewskiego.
  4. Co Z. Wróblewski zorganizował w Krakowie?
  5. Kiedy zmarł wybitny chemik Zygmunt Wróblewski i w jakich okolicznościach.
  6. Czego dokonał Zygmunt Wróblewski jako pierwszy.

ZADANIE 1

 

Urodził się w rodzinie mieszczańskiej pochodzenia szlacheckiego (herbu Leliwa), jako syn Andrzeja i Franciszki z Giszczyńskich[1]. Wykształcenie średnie zdobywał w Gimnazjum w Trzemesznie. Naukę kontynuował w krakowskich Szkołach Nowodworskich, które ukończył w lipcu roku 1787 otrzymując medal „Diligentiae” (wyróżnienie królewskie). W okresie od 1787/1788 do 1790/1791 studiował medycynę w Szkole Głównej Koronnej. Wkrótce potem wyjechał do Padwy (przez Wiedeń), gdzie jesienią roku 1791 rozpoczął studia w zakresie medycyny praktycznej, chemii i fizjologii[1]. Był profesorem chemii i medycyny w Szkole Głównej Wielkiego Księstwa Litewskiego (w 1803 przekształconej w Cesarski Uniwersytet Wileński) i Akademii Medyko-Chirurgicznej w Wilnie. W latach 1806–1836 był prezesem Towarzystwa Naukowego Lekarskiego. Był członkiem rzeczywistym Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk.

Zmarł w wieku 69 lat w Wilnie 11 maja 1838 roku. Został pochowany na wiejskim cmentarzyku w Horodnikach w powiecie oszmiańskim województwa wileńskiego, położonym niedaleko rodzinnego majątku Śniadeckich w Bołtupiu.

Pracował nad teorią procesów rozpuszczania. 16 stycznia 1793 roku Śniadecki zdał egzamin filozofii i medycyny.

1111111111111111111111111111

  1. Jaki był dzień i miesiąc uzyskania stopnia doktora filozofii i medycyny ?
  2. Gdzie został pochowany J. Śniadecki ( miasto )?
  3. W jakim mieście rozpoczął studia w zakresie medycyny praktycznej, chemii, filozofii?
  4. Był w latach 1806-1836…. Towarzystwa Naukowego Lekarskiego
  5. Pracował mad teorią …….?
  6. Jaki medal otrzymał w roku 1787 (wyróżnienie królewskie)?
  7. W jakim miesiącu zmarł J. Śniadecki?